Çocuk resmi gerekli PEDODONTİ
Her branşta olduğu gibi koruyucu tedavilerde ve 11 yaş altı yapılacak tüm tedavilerde PEDODONTİ uzmanı (çocuk dişhekimliği) bulunması gereklidir.
Psikolojik ve gelişimsel açıdan çocuk hastaya yaklaşım ve tedavi uygulama biçimi gerçek bir uzmanlık alanıdır.
KORUYUCU TEDAVİLER
Fissür örtücü ( fissür sealant)
Dişlerin çiğneme yüzeyindeki doğal girinti çıkıntı ve çatlakların akışkan bir malzeme ile (film tabakası şeklinde ince bir şeffaf tabaka) kaplanarak çürük yapıcı gıda artıklarının çiğneme yüzeyinde birikmesi önlenir. Fırçalama sırasında daha kolay ve etkin bir temizleme sağlanır ve diş çürükleri önlenir. Düzenli kontrollerde fissür örtücülerin bütünlüğü ve sağlamlığı kontrol edilmelidir.dişlerin ağızda görülmeye başlandığı andan itibaren uygulanabilir süt azılarına ve daimi büyük azı ve küçük azı dişlerine uygulanabilir.ara yüz çürüklerine karşı koruyucu etkisi yoktur ancak çiğneme yüzeyinde çürükle mücadelede çok başarılıdır.6 aylık periyodlarla kontrol edilmelidir.
Flourid uygulaması
Fluor dişlerin mine tabakasının yapısına katılarak çürüğe daha dirençli bir yapı oluşturur,dişleri kuvvetlendirir.sistemik etki gösteren fluor tabletlerinin uygulaması günümüzde yerini topikal fluorid uygulamasına bırakmıştır.dişlere direkt olarak uygulanan fluor,sistemik uygulamalara göre daha etkilidir. Jel,tablet veya vernik formunda bulunabilen fluor,diş hekiminin terchine göre düzenli olarak uygulanır.hekim kontrolünde fluor uygulamaları başlangıç çürüklerinin tedavisinde ve mine yapısının sağlamlığını geri kazandırmada çok faydalıdır.fazla miktarda fluor alınması dişte renkleşmelere sebep olabilir ve sistemik yan etkileri yaratabilir. Bu yüzden hekimin gözetiminde uygulanmalıdır.
Fluorun olumlu etkilerinden faydalanmak için ve sistemik yan etkilerinden korunmak için çocuklarımıza sadece çocuklar için özel olarak üretilmiş diş macunlarından kullandıralım ve çocuklara özel fırçalardan alalım. Günde 2kez diş fırçalamak,6 ayda bir diş hekimine gitmek çocukların agız ve diş sağlığının korunması için gereklidir.
Süt dişlerinin tamamının sürmediği küçük yaştaki çocukların ağız ve diş bakımı ebeveynleri tarafından gazlı bezin parmağa sarılıp,dişin bu gazlı bezle silinmesiyle yapılabilir.
Yer tutucular
Süt dişleri daimi dişlere rehberlik eder.süt dişleri alttaki daimi dişlerin gelişmesiyle birlikte köklerini eriterek daimi dişlere yer açar.vaktinden önce oluşan diş kayıpları kalan dişlerde kaymalara sebep olur ve sonradan sürecek olan daimi dişin yerleşeceği alanı daraltır ve dişlerde çapraşıklık oluşur.bunu engellemek içinkaybedilen süt dişinin yerine yer tutucular hazırlanır.yer tutucular sürecek olan daimi dişin yerleşeceği alanı korur.sabit veya hareketli apareylerdir. Yer tutucunun cinsini hekim hastaya uygun olarak seçer. Diş sürmesi gerçekleşeceği zamana kadar yer tutucu kullanılır.
Doğru diş fırçası seçimi ve doğru fırçalama
Diş hekimi tarafından farklı bir fırça önerilmediği müddetçe küçük başlı, sık kıllı, kıl uçları yuvarlatılmış, düz kesimli kıl demetleri olan, yumuşak veya orta sert fırçalar seçilmelidir. Böylece dişler arasına ve ağzın bütün bölgelerine erişip temizleyebilmek kolay olur. Ortalama 3 ayda bir fırçanın değiştirilmesi tavsiye edilir. Diş fırçası ile hem dişler hem de dişetleri temizlenmelidir. Fırça ıslatılmamalıdır ve macun nohut tanesi kadar miktarda kullanılmalıdır.
Fırçalama işlemi, fırça kıllarının yarısı diş yüzeyinde, diğer yarısı dişeti yüzeyinde konumlandırıldıktan sonra fırça başı 45 derece eğimlendirilerek, aşırı kuvvet uygulamadan, fırça başını yerinden kaldırmadan ve belli bir sıra takip edilerek yapılmalıdır.
Sadece kılları hareket ettirerek minik yuvarlak dairesel hareketlerle bakterilerin biriktiği bu bölgeleri etkili olarak temizlemek mümkündür. Dişler ve dişetleri günde 2 kez (sabah kahvaltıdan ve akşam yemekten sonra) fırçalanarak temizlenmelidir. Fırçalama süresi ortalama 3 dakika olmalıdır. Sert ve yanlış fırçalama tekniği (sağ-sol hareketler) ile dişeti çekilmesi, diş yüzeyinde madde kayıpları ve hassasiyet oluşmakta, ayrıca tam temizlik etkisi sağlanamadığından çürük ve dişeti hastalıkları önlenememektedir.
Arayüz temizliği
Fırçalama işlemi ile dişlerin ön-arka-çiğneme yüzeyleri temizlenirken yan yuzleri temizlenememektedir. Bu yüzeylerin temizliği ancak dişipi kullanımı ile gerçekleştirilebilir. Arayüz fırçası ve ağız duşu kullanımı dişipine yardımcı araçlardır ve dişipinin yerini tutmazlar. Dişipi kullanımı, fırçalama işleminden sonra tercihen akşamları günde bir kez yapılmalıdır. Kullanımı sırasında dişipi arayüzdeki dişetini zedelemeden yavaşca yerleştirilmeli ve dişetinin içinden çiğneyici yüze doğru aşağı yukarı hareketlerle temizleme işlemi gerçekleştirilmelidir.
Dil temizliği
Dil sırtı, mikrobiyal dental plak ve yiyecek artıklarının yerleşip birikmesi için elverişli bir ortamdır. Hem mikroorganizmaları, hem de ağız kokusunu azaltmak için mutlaka “dil fırçası” veya “dil kazıyıcısı” ile dil sırtı arkadan öne doğru çekme hareketi uygulanarak her gün temizlenmelidir.
Ağız gargaraları: içerdikleri maddelere göre ağızda (özellikle fırçanın ulaşamadığı yerlerde) bulunan mikroorganizmaların aktivasyonunu engeller, ağızda mevcut bakteri sayısını azaltır ve buna bağlı olarak ağız kokusunu ortadan kaldırırlar.ancak unutmayın ağzı çalkalamak,bakteri plağını yerinden oynatmaz. Ağız gargaraları diş fırçalamanın ve diş ipi kullanımının yerini tutamaz, sadece artı bir koruma ve bakım yöntemidir.
Diş arası fırçaları: diş araları ile köprü altlarını temizlemekte kullanılan özel yapılı fırçalardır.
Bebeklerde ağız bakımı
Diş hekimi ile ilk randevunun, ilk süt dişinin çıkmasından sonra yaklaşık 6 ay sonra ya da en geç 1 yaşına kadar gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ancak böyle olursa, diş hekimi çocuğu takibe alabilir, yanlış beslenme alışkanlıkları konusunda aileyi uyarabilir ve çürükten koruyucu uygulamalar hakkında aileyi bilgilendirebilir. Olaşabilecek çürük lezyonlarının erken tedavisi için bu ziyaretlerin 6 aylık aralarla sürdürülmesi önem taşır. Uygulanacak tedavilere, dişlerin sürme ve düşme zamanları göz önünde bulundurularak karar verilmelidir.
Diş çürüğü anneden çocuğa bulaşabilecek bakterilerin oluşturabileceği bir hastalıktır. Bu nedenle çocuğun biberonu ya da mama kaşığını annenin kendi ağzında deneyerek soğutması, bebeğini ağız çevresine yakın yerlerden öpmesi diğer hastalıklar kadar diş çürüğünün de bulaşmasına neden olur.
Çocuklarda ağız bakımı
Çocuklarda diş temizliğine ilk dişin sürmesiyle yani ağızda yerini almasıyla başlanmalıdır.bu dönemde dişlerin temizliği diş macunu kullanılmadan steril gazlı bezlerle anne-baba tarafından yapılmalıdır.2,5-3 yaşında süt dişlerinin bitmesini takiben fırça ve macun kullanımına geçilebilir.okul öncesi çocuklarda diş fırçalama için bir teknik uygulatmak çok zordur.bu yaşlarda önemli olan,çocuğa diş fırçalama alışkanlığı kazandırmaktır.çocuklar diş fırçalarken çoğu zaman dişlerin görünen yada kolay ulaşılan yüzlerini fırçalar.oysa çürüklerin önlenmesi için dişlerin ara yüzleri ve çiğneyici yüzeylerini çok daha iyi temizlemek gerekir.bu nedenle fırçalamadan sonra anne- babanın kontrolü iyi olur.çocuğun ağız büyüklüğüne uygun,yumuşak ve naylon kıllardan üretilmiş diş fırçaları kullanılmalıdır.
Kuron ve köprü protezlerinin bakımı
Bu tür protezler genellikle klasik ağız bakımı prosedürlerine ilave bir uygulama gerektirmezler. Gerekli durumlarda ise köprü altında kalan boşlukların temizlenmesi amacıyla ağız duşlarından ve ya arayüz fırçalarından faydalanılabilir.
Hareketli protezlerin bakımı
Hareketli protezlerin temizlenmesi bir takım temizleme ajanları ile yapılmaktadır. Su içerisine konan efervesan tablet vasıtasıyla protezler temizlenmektedir. Eğer protez temizleme ajanı mevcut değilse diş fırçası ya da protez fırçası ile protez temizlenebilir. Bunun yanında bölümlü hareketli protezler ağızdan çıkarılıp, ağızdaki mevcut dişler temizlendikten sonra protez temizlenip yerine takılabilir. Ancak total protezlerde hastanın dişleri çıkarıp ağzını çalkalaması kafidir.
Niçin protezlerinizi günlük olarak temizlemelisiniz?
Aşağıdaki problemlere sebep olabilecek, plak, yiyecek artığı, ve tartar oluşumunu engellemek için günlük temizlik önemlidir:
- Yemeklerden sonra, protezinizi suda yıkayarak yiyecek artıklarını uzaklaştırın.
- Belli öğünlerden sonra, özellikle yatmadan önce, düzenli olarak protezinizi fırçalamalısınız. Bu işlem plak ve leke oluşumunu önler.
- Fırçalama işleminde su ve çeşitli diş macunları veya protez bakım ürünleri kullanılır. Aşındırıcı tozlar kullanılmamalıdır. Yoksa protezin yüzeyi çizilir ve bu yüzeylerde artıklar toplanmaya ve renklenmeye başlar.
- Özel protez fırçaları veya normal diş fırçaları da kullanılabilir.
- Protezin tüm yüzeylerini temizlemeye özen göstermelisiniz.
- Zaman zaman protezinizi, özel protez sıvılarında bekletebilirsiniz. Kimyasal maddeye maruz kalan protezinizi yıkadıktan sonra kullanmanız gerekir.
- Protezin içine işlemiş lekeler ve tartarlar ancak bir dişhekimi tarafından ultrasonik araçlarla temizlenebilir.
- Protezi temiz tutmanın en etkin yolu, günlük fırçalama ile birlikte haftada bir kaç kez de kimyasal sıvılarda bekletmektir.